مقدمه مترجمان
امروزه انسان ها از یک سو با حجم انبوهی از اخبار، اطلاعات و از سوی دیگر با رشد و توسعه فناوری های دیجیتال مواجه هستند که راستی آزمایی، گزینش و کاربرد این اطلاعات را دشوار نموده است که این وضعیت به نوعی ضرورت سواد رسانه‌ای و اطلاعاتی را نشان می‌دهد. تصور زیستن در دنیایی که فناوری‌های دیجیتال و رسانه های نوین جزء جدایی ناپذیر آن است اگر غیر ممکن نباشد باید گفت که زندگی بدون آن‌ها با دشواری های زیادی همراه است. در عصر فعلی توانایی دسترسی، ارزیابی و استفاده درست و دقیق از اطلاعات یکی از ضروری‌ترین مهارت ها می‌باشد. در این میان نمی توان از نقش بی بدیل دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی در آموزش سواد رسانه‌ای و اطلاعاتی به دانشجویان و مربیان غفلت نمود. دانشگاه فرهنگیان نیز با توجه به نقش متمایز خود در تربیت معلمان آینده، می بایست در پروش تفکر انتقادی و توانایی تحلیل اطلاعات به دانشجومعلمان و همچنین ادغام سواد رسانه ای و اطلاعاتی در برنامه درسی و آموزشی گام های موثری بردارد. چرا که این عمل به واسطه نقش بی بدیل معلمان، خوشه وار از طریق مدارس به دانش آموزان و نسل جدید منتقل خواهد شد.
تحولات سریع فناوری های نوین و تأثیری که بر نظام آموزشی دارند به نوعی سیاستگذاران و متولیان امر را به ضرورت آماده سازی معلمان برای مواجهه با این چالش ها و فرصت‌های فناورانه در کلاس درس بیش از هر زمان دیگری ترغیب می کند. دانشجومعلمان و معلمان امروزی می بایست به درک عمیقی از رسانه و فناوری های دیجیتال برسند و توانایی تشخیص اطلاعات درست را از نادرست داشته باشند و از این امر برای هدایت و راهنمایی دانش آموزان خود بهره ببرند تا از تأثیرات منفی فضای مجازی بر دانش آموزان خود پیشگیری نمایند. در این راستا، کتاب حاضر با ارائه رویکردهای عملی و نظری به استادان کمک می کند تا دانشجومعلمان را برای مواجهه با چالش های دنیای اطلاعاتی امروز آماده کنند. این کتاب دو هدف را دنبال می کند: اولی نحوه‌ی ارتقاء سواد رسانه ای و اطلاعاتی در میان دانشجویان و دومی آموزش مربیان و استادان به عنوان افرادی که نقش کلیدی در این امر دارند.
از آنجایی که نقش دانشجومعلمان در تربیت نسل آتی و آینده سازان کشور حیاتی است، ترجمه این کتاب می‌تواند گامی موثر در راستای ارتقاء کیفیت آموزش و تربیت در ایران تلقی شود. این اثر با راهکارهای عملی و کاربردی به مربیان کمک می کند تا به نحو صحیحی تلفیقی از سواد رسانه ای و اطلاعاتی در برنامه درسی خود داشته باشند.
در فصل نخست این کتاب؛ نویسنده به بررسی رویکردهای مختلف آموزش سواد رسانه ای و اطلاعاتی در کتابخانه های مدارس و دانشگاه پرداخته و بر اهمیت همکاری بین کتابداران و مربیان تأکید می کند و بر این نکته اشاره می کند که این همکاری می تواند به بهبود فرایند یاددهی و یادگیری کمک کند. فصل دوم؛ به موضوع آموزش کاربست اخلاقی اطلاعات به عنوان یک مهارت می پردازد و به مربیان آموزش می دهد که چگونه می توانند دانشجویان را به استفاده مسئولانه از اطلاعات ترغیب نمایند. همچنین در این فصل رویکردهای آموزشی یادگیری آگاهانه و پرس‌وجوی هدایت شده در این زمینه معرفی می شوند. در فصل سوم؛ نویسنده به ترویج سواد مدنی و شهروندی در آموزش معلمان پرداخته و نقش آن را در جوامع مردم سالار نشان می دهد و به دنبال این موضوع است که چگونه مهارت های سواد رسانه ای و اطلاعاتی در کمک به معلمان برای تشویق دانش آموزان به مشارکت فعال در جامعه می تواند موثر باشد. در فصل چهارم؛ نویسنده بر نقش کتابخانه مدرسه در آموزش سواد رسانه ای و اطلاعاتی تمرکز دارد و به این موضوع می پردازد که چگونه کتابخانه ها می توانند به عنوان ابزاری مؤثر در یادگیری بکار گرفته شوند. فصل پنجم؛ به اهمیت و ضرورت همکاری بین اعضای هیأت علمی و کتابداران در آموزش سواد اطلاعاتی می پردازد و با کمک تحلیل شبکه های اجتماعی نشان می دهد که چگونه این همکاری می تواند در بهبود فرایند یادگیری دانشجویان مفید و موثر باشد. فصل ششم؛ رویکردهای عملی برای آموزش ارزیابی و نقد منابع اطلاعاتی را به دانشجویان ارائه می دهد و به آنان کمک می کند با پرسش هایی از قبیل چه کسی؟ چه چیزی؟ چه زمانی؟ کجا و چرا؟ اطلاعاتی را به طور مؤثر ارزیابی کنند. در فصل هفتم؛ نویسنده به برنامه های توسعه‌ی حرفه ای برای کتابداران و نقشی که آن ها در تلفیق سواد اطلاعاتی در برنامه درسی دارند را بررسی نموده و به دو برنامه اصلی دانشگاه اوکلند اشاره نموده است که به کتابداران در بدست آوردن مهارت های لازم برای تدریس موثر سواد اطلاعاتی کمک می کند. همچنین اهمیت همکاری بین کتابداران و استادان در توسعه برنامه سواد اطلاعاتی برای خلق یک محیط یادگیری فعال و فراگیر محور تأکید شده است. فصل هشتم؛ مدلی برای گنجاندن راهبردی سواد رسانه‌ای و اطلاعاتی در برنامه‌های درسی ارائه می‌کند و با تاکید بر نقش کتابداران در همکاری با اساتید، تجربیات موفق کتابداران در تلفیق سواد اطلاعاتی در محتوای درسی را بر می شمرد و بیان می‌دارد که این تلفیق به فراگیران در درک بهتر استفاده، جستجو و ارزیابی از اطلاعات در زمینه های مختلف کمک می کند. در فصل نهم و پایانی؛ نویسنده در این فصل به بررسی پروژه های اقدام پژوهی در زمینه سواد اطلاعاتی و تاثیر آن بر توسعه حرفه ای معلمان می پردازد و نشان می دهد که معلمان از طریق این روش می‌توانند به درک عمیق تری از کاربرد سواد اطلاعاتی در یادگیری فراگیران برسند.
به طور کلی این کتاب برای همه علاقمندان به حوزه فناوری و رسانه به ویژه برای معلمان، کتابداران، اعضای هیات علمی دانشگاه و دانشجومعلمان یا دانشجویان رشته های آموزش مفید است؛ همچنین می تواند به عنوان منبعی برای برنامه ریزی درسی و توسعه حرفه ای معلمان و کتابداران مورد استفاده قرار گیرد. از طرف دیگر ترجمه این کتاب گامی در مسیر بهبود مهارت های معلمان و کتابداران در آموزش سواد رسانه‌ای و اطلاعاتی و به طور کلی ارتقای کیفیت آموزش در کشور می باشد. قطعا کار ترجمه نمی تواند بی عیب و نقص باشد و این ترجمه نیز ممکن است از نگاه متخصصان با اشکالات احتمالی همراه باشد لذا از همه کسانی که این کتاب را مطالعه می‌کنند؛ درخواست داریم تا اشکالات و پیشنهادات خود را برای اصلاح و بهبود در نسخ بعدی به اداره کل نشر دانشگاه فرهنگیان و یا پست الکترونیکی زیر ارسال نمایند. در اینجا لازم می دانیم از شبکه‌های پژوهش رشته‌ای دانشگاه فرهنگیان که در بانک ترجمه انتشارات، این کتاب را برای ترجمه معرفی نموده اند و همچنین به طور ویژه از معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه و اداره کل نشر و اطلاع رسانی نهایت قدردانی را داشته باشیم. امید که این کنشگری‌ها بابی به روی بهره‌برداری مفید از اطلاعات و رسانه های نوین در عصر کنونی گشوده باشد.
مترجمان
حمید احمدی هدایت
حسن علی گرمابی